Żylaki nóg

objawy, przyczyny, leczenie

Żylaki nóg – objawy, przyczyny, leczenie
Głosów: 17, ocena: 5

Żylaki to częsty problem, z którym zmaga się co trzecia kobieta i co piąty mężczyzna. Wyglądają nieestetycznie i często są powodem zakrywania nóg nawet w upalne dni. Co warto wiedzieć na temat żylaków? W artykule znajdziecie informacje nt. objawów, przyczyn ich występowania oraz możliwych metod leczenia żylaków nóg.

Co to są żylaki i jak powstają?

Mianem żylaków określamy żyły o krętym przebiegu, które mają tendencję do lokalizowania się głównie w obrębie kończyn dolnych. Z medycznego punktu widzenia, są one kliniczną manifestacją przewlekłej niewydolności żylnej. O żylakach najczęściej myślimy w kategoriach defektu estetycznego – w rzeczywistości problem jest znacznie poważniejszy. W fizjologicznych warunkach, żyły na nogach są niewidoczne, jednak w niektórych sytuacjach dochodzi do zjawisk, które powodują rozszerzenie ścian żył i ich uwidocznienie.

żylaki na nogach

Przyczyny powstania żylaków

Mówiąc o przyczynach powstawania żylaków warto wspomnieć o czynnikach zwiększających ryzyko występowania poszerzonych żył na nogach. Z uwagi na skalę i częstość występowania żylaków, przeprowadzono wiele badań, dzięki którym stało się możliwe poznanie ich etiologii. Zazwyczaj na pierwszym miejscu wymienia się predyspozycje genetyczne – okazuje się, że jeśli żylaki występowały u naszych rodziców lub dziadków, to niestety istnieje spore ryzyko, że przypadłość ta może pojawić się także w kolejnych pokoleniach.

Czynnikiem ryzyka jest również płeć – nie powinno to dziwić, skoro z danych statystycznych jasno wynika, że żylaki znacznie częściej występują u kobiet.
Do poszerzenia naczyń żylnych predysponuje także nasza pozycja ciała – długotrwałe stanie lub siedzenie (wymuszona na przykład pracą). Wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko poszerzenia naczyń żylnych.

Patogeneza rozwoju żylaków jest złożona. Od dawna uważa się, że za ich powstawanie odpowiada niewydolność zastawek żylnych. Na szczęście dzięki rozwojowi nauki udało się poznać bardziej szczegółowe przyczyny powstawania żylaków. Sugeruje się, że zmiany, które doprowadzają do zaburzeń w utrzymaniu prawidłowego napięcia ściany naczyniowej, zachodzą już na etapie komórkowym. Jedną z przyczyn są zmiany ilościowe i jakościowe budowy elastyny. Nieprawidłowości dotyczą także ilościowego składu kolagenu w konsekwencji czego, dochodzi do obniżenia elastyczności naczynia żylnego.

Procesy biochemiczne, które mogą mieć związek z rozwojem żylaków to zaburzenia procesów zaprogramowanej śmierci komórek (apoptoza), ale także wadliwe działanie enzymów. Nieprawidłowości dotyczą także mechanizmów zachodzących w śródbłonku naczyniowym. Przypuszcza się również, że jedną z przyczyn powstawania żylaków jest stan zapalny, który toczy się w ścianie naczynia – nie jest pewne jednak, czy jest on przyczyną pierwotną czy wtórną do rozwoju żylaków.

Objawy żylaków

Istnieją dwie przyczyny, które skłaniają osoby zmagające się z żylakami do wizyty u lekarza. Pierwszą z nich zazwyczaj jest defekt estetyczny. Pacjenci często mówią o „poskręcanych żyłach”, owrzodzeniach, czy przebarwieniach. Wszystkie te elementy powodują, że mniej chętnie odsłaniamy nogi szczególnie w okresie lata. Jednak wygląd nóg to nie wszystko – żylaki mogą dawać przykre objawy, które w znaczący sposób utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Spektrum symptomów może być bardzo szerokie i często przybiera różny stopień nasilenia, który jest uzależniony między innymi od predyspozycji pacjenta. Kończyny są znaczniej obrzęknięte – towarzyszy im uczucie ciężkości i występujące wrażenia bólowe o różnym stopniu nasilenia. Chorzy zgłaszają pieczenie, mrowienie czy też swędzenie. U niektórych pacjentów mogą pojawiać się również kurcze mięśniowe występujące najczęściej w nocy.

Brak odpowiedniej terapii żylaków często skutkuje poważnymi konsekwencjami, do których należy między innymi zapalenie żył powierzchownych. Schorzenie najczęściej wiąże się z pozytywnym rokowaniem, jednak w trakcie zapalenia żył powierzchownych występują silne dolegliwości bólowe, którym towarzyszą także zmiany skórne pod postacią pasmowatych zaczerwienień lokalizujących się na przebiegu żyły objętej procesem zapalnym.

Diagnostyka żylaków na nogach

W większości przypadków rozpoznanie żylaków nie wymaga wysokospecjalistycznej diagnostyki. Oczywiście nie obędzie się bez wizyty u lekarza, jednak u niektórych pacjentów badanie fizykalne wystarcza do postawienia właściwej diagnozy.

Oprócz badania fizykalnego stosuje się także bardziej zaawansowane techniki, do których zaliczamy USG (ultrasonografię) lub ultrasonografię wykorzystującą zjawisko Dopplera (w skrócie nazywane USG Doppler). Obydwa badania są całkowicie bezpieczne i nie wymagają wcześniejszego przygotowania pacjenta. Dodatkowo są w przystępnej cenie i łatwo dostępne.

badanie usg doppler

W każdym z wariantów USG, badanie polega na przyłożeniu głowicy ultrasonografu do kończyny dolnej w miejscu przebiegu naczyń krwionośnych. Połączenie metod obrazowych z badaniem fizykalnym pozwala na postawienie rozpoznania oraz zaplanowanie odpowiedniego leczenia w zależności od stopnia zaawansowania schorzenia, dolegliwości oraz możliwości i chęci współpracy pacjenta.

Jak leczyć żylaki - przegląd metod

Z uwagi na skalę i częstość występowania żylaków konieczne było opracowanie różnych metod terapii. Możliwości są bardzo duże i obejmują techniki nieinwazyjne, jak i te z wykorzystaniem skalpela. W leczeniu żylaków powszechnie stosuje się farmakoterapię – warto jednak wspomnieć, że zażywanie leków działa wspomagająco i nie usuwa przyczyny występowania schorzenia. Zadaniem związków farmakologicznych jest poprawa napięcia naczyń krwionośnych, zmniejszenie przepuszczalności (co z kolei wpływa na zmniejszenie obrzęków), zwiększenie ich napięcia i elastyczności. Niektóre leki działają także przeciwzapalnie i zmniejszają ryzyko występowania zakrzepów.

Nieinwazyjną metodą leczenia żylaków jest stosowanie podkolanówek lub rajstop uciskowych. Należy zauważyć, że u niektórych pacjentów ten sposób terapii żylaków jest całkowicie wystarczający. Metody uciskowe stosuje się także po zaawansowanych sposobach leczenia jako uzupełnienie terapii.

Najmniej inwazyjną ze wszystkich metod wykorzystywanych w leczeniu żylaków jest ich obliteracja, popularnie nazywana skleroterapią lub ostrzykiwaniem. To technika, która pozwala na pozbycie się małych i średnich żylaków. Skleroterapia polega na podaniu do światła naczynia (w tym wypadku żylaka) substancji, która ma za zadanie uszkodzić śródbłonek, wyzwolić stan zapalny i doprowadzić do jego zarośnięcia. Pomimo wprowadzania cienkich igieł do naczynia, zabieg nie wymaga wcześniejszego znieczulenia. Obliteracja żylaków może być również przeprowadzana pod kontrolą USG. Wyniki leczenia są bardzo dobre, jednak należy pamiętać, że technika ta nie będzie skuteczna w przypadku dużych żylaków.

Najstarszą metodą leczenia żylaków jest zabieg chirurgiczny, który może być wykonany nawet w znieczuleniu miejscowym. Istnieje kilka wariantów operacji chirurgicznych – jedną z nich jest tak zwana operacja klasyczna nazywana również zabiegiem Babcocka. Chirurgia oferuje bardzo dobre wyniki leczenia, jednak należy pamiętać, że zabieg operacyjny zawsze wiąże się z ryzykiem powikłań, które w przypadku tej techniki leczenia żylaków pojawiają się częściej niż w przypadku pozostałych metod. Możliwości chirurgiczne pozwalają na usunięcie żylaków każdej wielkości – zarówno dużych jak i małych, co jest niezaprzeczalnym atutem tego rodzaju leczenia.

Zupełnie inną, znacznie bardziej nowoczesną metodą jest wewnątrznaczyniowa ablacja laserowa, w skrócie nazywana EVLT (ang. Endo – Venous Laser Treatment), która polega na zamknięciu światła naczynia krwionośnego poprzez wiązkę lasera.

Laserowe leczenie żylaków

Techniki laserowego usuwania żylaków zagościły w medycynie już kilkadziesiąt lat temu. Chociaż przez niektórych pacjentów laser nadal kojarzony jest z kosmiczną technologią, to obecnie jest on powszechnie dostępny. Mowa o wcześniej wspominanej technice EVLT.

Zalety tej metody są niepodważalne – w porównaniu do klasycznej operacji, laserowe usuwanie żylaków charakteryzuje niższe ryzyko efektów ubocznych lub działań niepożądanych. Pacjent w kilka chwil po zabiegu wraca do swoich codziennych obowiązków. Drugim aspektem, o którym należy wspomnieć, to wysoka skuteczność wewnątrznaczyniowej ablacji laserowej, która w zależności od przyjętych kryteriów wynosi nawet 95 procent.

Zabieg poprzedza wizyta u lekarza, podczas której prowadzona jest diagnostyka umożliwiająca wybranie odpowiedniej techniki zabiegowej. Zdarza się, że przed wykonaniem EVLT konieczne jest wykonanie niezbędnych badań laboratoryjnych (morfologia, układ krzepnięcia, antygen HBS czy poziom glukozy we krwi) – szczegółowe wytyczne zawsze podaje lekarz przeprowadzający zabieg. W porównaniu do klasycznej operacji chirurgicznej, EVLT należy do praktycznie bezkrwawych metod.

Jak wygląda laserowe leczenie żylaków? Jednym z pierwszych elementów zabiegu jest wykonanie nakłucia skóry i umiejscowienie w żyle wenflonu, przez który następnie wprowadzany jest światłowód. Istotą procedury jest podgrzanie ściany naczynia (wytworzenie energii cieplnej) i następnie zamknięcie żyły. Usuwanie żylaków to zabieg przeprowadzany pod kontrolą USG. Do wykonania EVLT wykorzystuje się jedynie drobne nakłucia, dzięki czemu po przeprowadzonym zabiegu operacyjnym nie zostają blizny. Mniejsza ilość przerwanej tkanki skórnej wiąże się także z mniejszym ryzykiem powikłań, do których należy między innymi zakażenie rany operacyjnej.

Bezspornie, wewnątrznaczyniowa ablacja nie powoduje tak nieprzyjemnych efektów ubocznych jak klasyczna metoda operacji żylaków. Po zabiegu na kończynę zakładana jest specjalna pończocha uciskowa, którą należy nosić nawet kilkanaście dni po zabiegu. Bezpośrednio po operacji nie powinno się planować długich podróży samochodem lub samolotem. Zabieg EVLT jest przeprowadzany w trybie ambulatoryjnym.

Leczenie żylaków parą wodną

Metody mało inwazyjnego leczenia są coraz bardziej popularne – zapewniają szybki powrót do codziennych aktywności oraz zmniejszają ryzyko powikłań. Nic więc dziwnego, że stale pojawiają się nowe sposoby leczenia najpopularniejszych schorzeń – w tym żylaków. Należy do nich między innymi metoda SVS (ang. Steam Vein Sclerosis), która umożliwia usuwanie żylaków wykorzystując parę wodną – to technika wykorzystująca procedurę termicznej ablacji parą wodną podgrzaną do około 100 stopni Celsjusza.

Leczenie żylaków parą wodną jest konkurencyjną metodą dla konwencjonalnej chirurgii – jest równie efektywna (nawet 95% skuteczności, a wiąże się z mniejszym ryzykiem działań niepożądanych). SVS zapewnia także bezpieczeństwo dla sąsiadujących tkanek, minimalizując ryzyko uszkodzenia nerwów czy skóry. Zdecydowaną zaletą leczenia żylaków parą wodną jest możliwość usuwania poszerzonych żył, które położone są zarówno głęboko, jak i powierzchownie.

SVS to także świetna metoda dla usuwania żylaków o krętym przebiegu – oczywiście chirurgia również daje taką możliwość, jednak SVS jest znacznie bezpieczniejsze. Pozostałe techniki, takie jak ablacja laserowa czy fala radiowa, nie dają satysfakcjonujących efektów w terapii żylaków o krętym przebiegu. Podobnie jak ablacja laserowa, leczenie z wykorzystaniem pary wodnej wykonywane jest w trybie ambulatoryjnym, pod kontrolą USG.

Procedura zabiegowa wiele nie odbiega od EVLT – w początkowej fazie również zakładany jest wenflon oraz podaje się znieczulenie miejscowe, dzięki czemu zabieg jest całkowicie bezbolesny. W następnym etapie przez wenflon wprowadzany jest cewnik, który podaje parę wodną do światła żyły. Zabieg trwa zazwyczaj około 30 minut, a pacjent w kilka chwil po zamknięciu żylaków parą wodną może wyjść do domu. Podobnie jak po pozostałych metodach leczenia, stosowane są metody uciskowe (podkolanówki lub pończochy).

Skleroterapia żylaków

Jak wcześniej wspomniano, skleroterapia jest nazywana także leczeniem obliteracyjnym lub ostrzykiwaniem – wszystkie te określenia są więc synonimami. W terapii wykorzystuje się jedynie igłę oraz strzykawkę z zawartością substancji chemicznej, której efektem działania jest włóknienie żyły.

Metoda ta jest znana od dawna, jednak środki obliterujące działają coraz efektywniej i bezpieczniej. Skleroterapia wykazuje miejscowe oraz regionalne działanie – wynika to z miejsca podania preparatu, w związku z czym zazwyczaj konieczne jest wykonanie kilku zabiegów w celu uzyskania dobrego efektu. Zwykle podczas jednej sesji zabiegowej, skleroterapię wykonuje się tylko na jednej kończynie.

Technika jest często stosowana jako uzupełnienie pozostałych metod usuwania żylaków, chociaż należy wspomnieć, że dobór odpowiedniego sposobu leczenia zależy od stopnia zaawansowania żylaków. Zabieg skleroterapii nie jest nadmiernie bolesny – ból ogranicza się jedynie do uczucia ukłucia przez igłę. W odróżnieniu od wcześniej omawianych metod, skleroterapia nie wymaga stosowania USG w trakcie zabiegu.

Na pełny efekt zabiegu trzeba czekać około miesiąca. Skleroterapia pozwala na usuwanie zarówno żylaków, jak i teleangiektazji, które w potocznym języku nazywamy „pajączkami”. Podobnie jak w przypadku pozostałych metod leczenia żylaków, po zabiegu pacjent musi korzystać z pończoch uciskowych, które stanowią dopełnienie całego procesu leczniczego.

Klejenie żylaków

Chociaż pojęcie „klejenie żylaków” brzmi wyjątkowo niemedycznie, to ta nazwa dokładnie oddaje ideę oraz sposób leczenia. Podobnie jak w przypadku ablacji wykorzystującej energię lasera lub ciepło pary wodnej, do niewydolnego naczynia pod kontrolą USG zakładany jest wenflon, przez który wprowadzany jest następnie cewnik. Do jednego z końców drenu podłączany jest specjalny aplikator umożliwiający podawanie kleju tkankowego do światła naczynia. Jedyne miejsce, w które podawane jest znieczulenie, to miejsce wkłucia wenflonu.

Podobnie jak w przypadku pozostałych metod małoinwazyjnych, klejenie żylaków zapewnia szybki powrót do codziennej aktywności. Okazuje się, że nawet duże żylaki mogą być leczone za pomocą klejów tkankowych (niektóre kliniki raportują zamknięte naczynia o średnicy nawet 2,8cm!). Decyzja o wyborze tego sposobu leczenia jest podejmowana na podstawie badania fizykalnego pacjenta oraz po przeprowadzeniu diagnostyki USG Doppler. Po procesie klejenia żylaków nie jest konieczne stosowanie pończoch uciskowych.

Klasyczna operacja żylaków

Klasyczna operacja Babcocka wykonywana jest od początku XX wieku. Od tego czasu, ten sposób terapii doczekał się nielicznych modyfikacji, dotyczących między innymi stosowanego sprzętu medycznego – idea sposobu leczenia pozostaje jednak niezmienna. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym lub przewodowym.
W przypadku operacji Babcocka średnica żyły, która ma zostać usunięta, nie będzie miała znaczenia. Można powiedzieć, że operacja chirurgicznego usuwania żylaków należy do najbardziej „krwawych”, ze wszystkich omawianych metod. Między innymi z uwagi na rozległość zabiegu oraz jego inwazyjność. Operacja Babcocka wiąże się z ryzykiem powikłań pozabiegowych.

Jak wygląda sam zabieg? Pierwsze cięcie wykonuje się w okolicy pachwiny, gdzie uchodzi żyła odpiszczelowa. Do światła żyły wprowadza się specjalną giętką sondę, którą przesuwa się wzdłuż całego przebiegu żyły. Kolejnym etapem zabiegu jest wykonanie nacięcia w rejonie kostki przyśrodkowej, gdzie znajduje się koniec sondy – jak łatwo sobie wyobrazić, w tej metodzie żyła zostaje „nawleczona” na sondę, która fachowo nazywana jest stripperem. Znajdująca się na sondzie żyła jest usuwana (wyciągana na zewnątrz ciała pacjenta). Proces ten nazywany jest także „strippingiem”.

Następnym krokiem jest usuwanie poszczególnych żylaków poprzez wykonanie pojedynczych nacięć w skórze. Przeprowadzanie zabiegu chirurgicznego wiąże się z efektami ubocznymi, takimi jak siniaki, zakrzepica, czy usunięcie struktur znajdujących w bezpośrednim sąsiedztwie pola operacyjnego (naczynia tętnicze, nerwy czy węzły chłonne).

To, że klasyczna operacja żylaków jest metodą znaną od ponad 100 lat, nie przekreśla jej zastosowania w medycynie do dziś. Wybór odpowiedniej techniki zależy od stanu ogólnego pacjenta, stopnia zaawansowania żylaków, przeciwwskazań do wykonania zabiegu oraz możliwości finansowych (dotyczy to zabiegów nierefundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia).

Leczenie hybrydowe – na czym polega?

Każda z przedstawionych metod usuwania żylaków ma swoje zalety. Każda z nich ma również swoje wady. Chociaż większość z nich zapewnia bardzo dobre efekty terapeutyczne, to jednak u niektórych pacjentów istnieje konieczność wykonania zabiegów łączonych, które wykorzystują różne sposoby usuwania żylaków.

Kluczem do pozbycia się żylaków jest dobór odpowiedniej techniki – „szytej na miarę” dla każdego człowieka. Połączenie różnych sposobów terapii nazywane jest leczeniem hybrydowym. Zdecydowanym argumentem, który przemawia za wdrożeniem leczenia hybrydowego, jest wzmocnienie założonego efektu terapeutycznego, czyli możliwie trwałe usunięcie żylaków, pozbycie się dolegliwości bólowych oraz bardzo dobry efekt kosmetyczny.

O połączeniu odpowiednich sposobów leczenia decyduje lekarz przed zabiegiem. U niektórych pacjentów podczas wizyty kontrolnej po zabiegu zapada decyzja o konieczności uzupełnienia efektu po pierwszym zabiegu usuwania żylaków. Techniki, które często łączy się w gabinetach flebologicznych, to wewnątrznaczyniowa termoablacja laserowa (EVLT) oraz skleroterapia. Leczenie hybrydowe daje możliwość wykorzystania synergii działania każdej z technik.

Gdzie leczyć i jaki lekarz zajmuje się żylakami?

Żylaki należą do częstych problemów zdrowotnych – duże zapotrzebowanie pacjentów generuje równie dużą ilość gabinetów i klinik, które zajmują się usuwaniem poszerzonych żył. W Polsce zarówno państwowa służba zdrowia, jak i prywatna, oferują różne możliwości terapeutyczne. Niestety, zabiegi małoinwazyjne nie są refundowane w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Jak na razie NFZ daje nam możliwość przeprowadzenia klasycznej operacji chirurgicznej w ramach bezpłatnego leczenia.

Zupełnie inaczej wygląda kwestia leczenia żylaków w prywatnych gabinetach, gdzie zazwyczaj dostępne są najnowsze sprzęty medyczne stosowane do usuwania żylaków. Z pewnością miejsce, gdzie istnieje możliwość wyboru pomiędzy różnymi technikami terapeutycznymi pozwala na dobór metody, która będzie dopasowana do potrzeb konkretnego pacjenta. Klinika, która ma szeroką ofertę technik usuwania żylaków, zapewni także możliwość prowadzenia leczenia hybrydowego.

Wybór miejsca, gdzie chcemy usunąć żylaki, powinien uwzględniać doświadczenie lekarza przeprowadzającego zabieg oraz posiadanie w ofercie kliniki lub gabinetu, certyfikowanego sprzętu medycznego. Warto wybrać miejsce, które zapewnia kompleksową obsługę pacjenta – zaczynając od diagnostyki, przez sam zabieg, po opiekę pozabiegową. W zdecydowanej większości klinik, usuwaniem żylaków zajmują się flebolodzy i chirurdzy naczyniowi.

Cena leczenia żylaków

W przypadku technik małoinwazyjnych ceny zabiegów zaczynają się od kilkuset złotych. W przypadku skleroterapii koszt jednej ampułki wynosi 200 złotych . EVLT wiąże się z kosztem około 2500 – 4500 złotych za jedną nogę, usuwanie żylaków parą wodną to wydatek 3000 – 4500 złotych, klejenie żylaków wyceniane jest na około 5000 złotych (za jedną nogę). Z uwagi na wysoki koszt zabiegu, oferujemy możliwość usunięcia żylaków z wykorzystaniem systemów ratalnych płatności.

Zabiegi w klinice Ars Estetica we Wrocławiu wykonuje dr n. med. Wojciech RybakW klinice w Warszawie laserowym leczeniem żylaków zajmuje się dr Michał Kowalczewski.

Pacjentów zainteresowanych laserowym usuwaniem żylaków zapraszamy do kontaktu.

Ars Estetica realizuje projekt nr UDA-RPDS.01.01.00-02-173/13-00
Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013