Krzywa przegroda nosowa

przyczyny, objawy, leczenie

Skrzywienie przegrody nosa (deviated nasal septum; DNS) jest powszechną nieprawidłowością, występującą nawet u 80% populacji, najczęściej bezobjawową (niezwiązaną z upośledzeniem drożności nosa). U części pacjentów może zaburzać drożność nosa i pogarszać jakość życia.

krzywa przegroda nosowa

    Poproś o konsultację
    Wypełnij poniższy formularz, aby poprosić o konsultację z jednym z naszych specjalistów.
    Wybierz miasto
    WrocławWarszawa
    Zadzwoń lub napisz!
    Spis treści (kliknij pozycję z listy poniżej, by sprawdzić)
    • Objawy krzywej przegrody nosowej
    • Przyczyny
    • Leczenie krzywej przegrody nosowej

    Objawy krzywej przegrody nosowej

    Przedsionek i jama nosa są przedzielone przegrodą nosa, która w wielu przypadkach nie jest zupełnie prosta. Przegroda nosa dzieli jamę nosa na prawy i lewy przewód nosowy – do ich światła wpuklają się małżowiny nosowe (dolna, środkowa, górna), zbudowane z tkanki kostnej pokrytej dobrze unaczynioną błoną śluzową. Oddechowa błona śluzowa jest najważniejszym narządem do uzdatniania powietrza wdychanego (nawilżanie, ogrzewanie, filtracja).

    Przegroda nosa zbudowana jest z przegrody chrzęstnej (chrząstki czworobocznej), stanowiącej w rzeczywistości chrząstkę przegrodowo-grzbietową i dwóch części kostnych. W odcinku przednim przegrodę nosa tworzy część błoniasta ruchoma – podwójna warstwa skórna, pomiędzy którą znajdują się odnogi przyśrodkowe chrząstek skrzydłowatych. Dalej część chrzęstną tworzy chrząstka przegrody nosa. Część kostna (tylny odcinek przegrody) złożona jest z blaszki pionowej kości sitowej i lemiesza.

    Skrzywienie przegrody nosa może mieć postać:

    • zniekształcenia przegrody – w kształcie: litery „C” lub „S”, wklęsłym, wypukłym
    • listwy chrzęstnej lub kostnej, które powstają w części dolnej przegrody (połączenie między chrząstką czworoboczną i grzebieniem kostnym)
    • kolca – najczęściej występującego w miejscu połączenia chrząstki czworobocznej, lemiesza i blaszki pionowej kości sitowej
    • przemieszczenia w bok brzegu przedniego brzegu chrząstki czworobocznej (zwichnięcia chrząstki przegrody nosa).

    Skrzywienie przegrody nosa może nie dawać żadnych objawów i wiązać się tylko z nieznacznym defektem estetycznym – wówczas nieprawidłowość wykrywana jest często przypadkowo podczas badania laryngologicznego. W innych przypadkach może ograniczać przepływ powietrza przez jamy nosowe (jednostronnie lub obustronnie), czyli zaburzać funkcję nosa. Za upośledzenie drożności nosa odpowiadać może zarówno skrzywienie przegrody w części chrzęstnej, jak i kostnej.

    Biorąc pod uwagę przepływ przez nos – najwęższy odcinek stanowi okolica zastawek (wewnętrzne zastawki) w miejscu połączenia przedsionka z jamą nosową. Do tej okolicy zalicza się zastawkę właściwą nosa i przegrodę nosa. Głowa małżowiny nosowej także znajduje się na poziomie zastawki nosa i wpływa na regulowanie jej szerokości. Ze względu na wąski wymiar przekroju poprzecznego – nawet niewielkie nieregularności przegrody nosa mogą powodować zaburzenia przepływu powietrza przez nos.

    Z ograniczeniem drożności nosa może wiązać się wiele dolegliwości i objawów wtórnych stanów chorobowych, w tym:

    • Trudności w oddychaniu przez nos – jednostronne lub obustronne ograniczenie pasażu powietrza. Skrzywienie jednostronne w wielu przypadkach związane jest z listwą przypodstawną lub z przerostem małżowiny nosowej dolnej.

    Nabrzmiewająca tkanka błony śluzowej reguluje światło po wewnętrznej stronie nosa – ulokowana jest w obrębie małżowin nosowych (zwłaszcza małżowiny nosowej dolnej) i w środkowej części przegrody nosowej (małżowina przegrodowa). Ze względu na zmiany przepływu powietrza, u pacjentów z jednostronnym skrzywieniem przegrody nosa często dochodzi do kompensacyjnego przerostu małżowiny nosowej dolnej i błony śluzowej nosa po stronie wklęsłej.

    • Nawracające zapalenia zatok przynosowych – ostre lub przewlekłe
    • Skrzywienie przegrody nosa może wpływać na dynamikę przepływu powietrza w jamie nosowej, zaburzać wentylację zatok i przyczyniać się do nawrotowych zapaleń zatok przynosowych.
    • Skrzywienie przegrody nosowej może prowadzić do zmian histopatologicznych błony śluzowej nosa w postaci nacieku limfocytarnego i metaplazji płaskonabłonkowej. Skrzywiona przegroda nosowa predysponuje błonę śluzową nosa do przewlekłego zapalenia i metaplazji płaskonabłonkowej i może zwiększać częstość występowania przewlekłego nieżytu nosa/zapalenia zatok przynosowych.
    • Chrapanie i bezdech senny – ograniczona drożność nosa może im sprzyjać lub nasilać objawy.
    • Zaburzenie węchu – przy skrzywieniu przegrody nosa dużego stopnia (szczególnie w części górnej przegrody).
    • Bóle głowy i twarzoczaszki – znaczne skrzywienie przegrody nosa, kolec lub listwa przegrody mogą przyczyniać się do bólów rzutowanych, które czasem można wywołać w trakcie mechanicznego drażnienia przegrody nosa. W większości przypadków bóle zlokalizowane są w okolicy czołowej lub oczodołowej.
    • Nawracające krwawienia z nosa – związane z zaburzeniami przepływu powietrza przez nos, wysychaniem i miejscowym ścieńczeniem błony śluzowej przegrody lub z przekrwieniem śluzówki (skutek nawracających zapaleń zatok przynosowych).
    • Nawracające zapalenia ucha środkowego (ostre, wysiękowe, przewlekłe) – skrzywienie przegrody może zaburzać wentylację ucha środkowego oraz sprzyjać nawrotom zapalenia ostrego, rozwojowi zapalenia wysiękowego lub przewlekłego, także zapalenia perlakowego.
    • Nawracający nieżyt błony śluzowej gardła lub zapalenie migdałków podniebiennych, którym może sprzyjać upośledzenie drożności nosa i oddychanie przez usta; przy oddychaniu przez nos powietrze również nie jest prawidłowo nawilżane, ogrzewane i oczyszczane.
    • Skrzywienie przegrody nosa może niekorzystnie wpływać na estetykę nosa (wygląd nosa zewnętrznego), zwłaszcza skrzywienia w części chrzęstnej przegrody.

    Skrzywienie przegrody nosa ocenia się na podstawie badania laryngologicznego, obejmującego: wywiad lekarski, ocenę nosa zewnętrznego – oglądanie, badanie palpacyjne, orientacyjne badanie drożności nosa, wziernikowanie jam nosa – rynoskopię przednią. W niektórych przypadkach rynoskopię przednią ułatwić może obkurczenie błony śluzowej nosa  (np. zastosowanie setonów z lignokainą i adrenaliną). Mogą istnieć wskazania do wykonania badania endoskopowego nosa. Należy wykluczyć inne przyczyny upośledzenia drożności nosa (np. polipy, przerost małżowin, guz). U pacjentów z objawami zatokowymi może być wskazana tomografia komputerowa zatok przynosowych (przy nawracających ostrych zapaleniach TK wykonywane jest w okresie wolnym od objawów).

    Nie ma rutynowo wykonywanych badań, które pozwalałyby ocenić wydajność procesu uzdatniania powietrza wdychanego – ogrzewania, nawilżania i odfiltrowywania. W niektórych przypadkach uzasadnione może być wykonanie rynomanometrii lub rynometrii akustycznej, które umożliwiają bardziej obiektywną ocenę drożności nosa, jednak w praktyce ich znaczenie jest ograniczone.

    Rynomanometria (aktywna przednia) jest metodą badania czynności oddechowej nosa, ale dostarcza tylko wstępnych informacji nt. funkcji nosa; służy do oceny drożności jamy nosowej. Wykonywane pomiary dotyczą objętości oddechowej po jednej stronie nosa (w czasie wdechu i wydechu), po drugiej stronie ocenia się różnicę ciśnień konieczną do przemieszczania  powietrza między środowiskiem zewnętrznym a jamą gardła. Wiarygodne wyniki można uzyskać u pacjentów z zachowaną przegrodą nosa (perforacja przegrody zniekształca otrzymane wartości). W przypadku zaburzeń drożności nosa porównanie wartości mierzonych przed obkurczeniem błony śluzowej jamy nosowej i po obkurczeniu może wskazać, czy problem jest związany z:

    • budową struktur chrzęstnych lub kostnych, np. ze skrzywieniem przegrody nosa
    • błoną śluzową (przerost małżowin nosowych)
    • z przegrodą i śluzówką.

    Z założenia rynomanometria może być źródłem ogólnych informacji nt. funkcjonowania nosa po jednej stronie (nie dostarcza precyzyjnych danych przestrzennych wskazujących na lokalizację zaburzeń czynnościowych).

    W przypadku zastosowania technik echosonograficznych, rynometrii akustycznej, mierzy się przekrój poprzeczny jamy nosowej w odniesieniu do odległości od przedsionka nosa. Według niektórych autorów, rynometria akustyczna może być przydatna do oceny obrzęków śluzówki nosa i nieprawidłowości struktur nosa. Inni uważają, że to metoda o „umiarkowanej” czułości i specyficzności w diagnostyce skrzywienia przegrody nosa.

    Przyczyny

    Skrzywienie przegrody nosa może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Najczęstszą przyczyną skrzywienia przegrody nosa jest uraz – w wieku dorosłym lub w okresie dzieciństwa, również uraz okołoporodowy.

    Wrodzone i nabyte skrzywienia przegrody nosa u noworodków występują z różną częstością (1-30% w różnych badaniach). U noworodków obserwowano skrzywienia dotyczące części chrzęstnej (przedniej) i mieszane (części chrzęstnej – przedniej i kostnej – tylnej). Skrzywienia przegrody w części przedniej są częstsze u dzieci urodzonych fizjologicznie niż cięciem cesarskim.

    W jednym z badań skrzywienie części przedniej przegrody nosa wystąpiło u 22,2% dzieci urodzonych fizjologicznie i 3,9% urodzonych cięciem cesarskim, co potwierdza tezę, że uraz (związany z przejściem główki dziecka przez kanał rodny) należy do istotnych przyczyn skrzywienia.

    Według innej koncepcji, zniekształcenia przegrody nosa u noworodków mogą być spowodowane nieprawidłowym ułożeniem płodu/uciskiem w macicy – ten model może wyjaśniać, dlaczego częstość skrzywień mieszanych u dzieci urodzonych fizjologicznie i cięciem cesarskim jest taka sama.

    Rzadziej wada ma podłoże genetyczne (skłonność do niesymetrycznego wzrostu nosa i twarzoczaszki).

    Leczenie krzywej przegrody nosowej

    Skrzywienie przegrody nosa leczy się chirurgicznie (jeśli istnieją wskazania – funkcjonalne i/lub estetyczne). Podstawowym wskazaniem do septoplastyki jest skrzywienie przegrody nosa powodujące zaburzenia drożności nosa.

    Operacja przegrody nosowej, septoplastyka, często łączona jest z operacją nosa zewnętrznego (septorynoplastyką), czynnościową chirurgią endoskopową zatok przynosowych (FESS; functional endoscopic sinus surgery) lub konchoplastyką (jeśli skrzywieniu przegrody nosa towarzyszy przerost małżowiny nosowej dolnej).

    Operację wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Nieduże skrzywienie przegrody nosa u pacjentów dorosłych może być operowane w znieczuleniu miejscowym. Jeżeli operacja przegrody nosa stanowi element rozleglejszego zabiegu (jak septorynoplastyka, czynnościowa chirurgia endoskopowa zatok przynosowych), powinno się ją wykonywać w znieczuleniu ogólnym.

    W praktyce, w chirurgicznym leczeniu skrzywienia przegrody nosa najczęściej wykorzystuje się technikę Cottle’a (z modyfikacjami). Cięcie wykonuje się na przegrodzie w przedsionku nosa. Po obustronnym odpreparowaniu śluzówki z ochrzęstną i okostną od chrząstki i kości, usuwane są zniekształcone fragmenty chrzęstne i kostne. Po opracowaniu (wyprostowaniu) w specjalnej prasie fragmenty chrząstki są reimplantowane. Śluzówka z ochrzęstną i okostną są odprowadzane na miejsce; miejsce cięcia się zaszywa, a nos tamponuje.

    Tamponada zakładana do nosa po zabiegu (standardowo na 2 doby) stabilizuje przegrodę i zapobiega krwawieniu z nosa.

    Zachęcamy do zapoznania się z następującymi materiałami:

      Umów się na wizytę
      Wypełnij poniższy formularz aby umówić się na wizytę w naszej klinice.
      Wybierz miasto
      WrocławWarszawa
      Zadzwoń lub napisz!

      Rekomendowane zabiegi

      wsparcie
      Zostaw wiadomość. Odpowiemy tak szybko jak to możliwe.

        Przepraszamy, obecnie jesteśmy niedostępni. Zostaw wiadomość, odpowiemy najszybciej jak to możliwe.
        Przedstaw się *
        Wybierz miasto *
        WrocławWarszawa
        Wiadomość *