Nadpotliwość dłoni

Opis problemu

Nadpotliwość dłoni może dotyczyć nawet 3% populacji i istotnie obniżać jakość życia. To problem przewlekły, który objawia się nadmiernym poceniem, niezwiązanym z koniecznością zaspokojenia potrzeb termoregulacyjnych organizmu.

Nadpotliwość (hyperhidrosis) może mieć charakter pierwotny lub wtórny. W przypadku nadmiernej potliwości dłoni stwierdza się zwykle nadpotliwość pierwotną (niezwiązaną ze stanami chorobowymi) i ograniczoną – miejscową, (nadpotliwość uogólniona dotyczy licznych lokalizacji ciała). Nadpotliwość pierwotna (primary hyperhidrosis; PH), najczęściej usytuowana jest właśnie na dłoniach (a także stopach i w dole pachowym) i wynika z nadreaktywności układu współczulnego.

Początek nadmiernej potliwości dłoni przypada zwykle na okres przedpokwitaniowy; objawy nasilają się w okresie pokwitania (w okresie dojrzewania płciowego i zmian hormonalnych) i na ogół ustępują w wieku starszym. Czynnikami wyzwalającymi mogą być stres i stany napięcia emocjonalnego.

Objawy najczęściej występują obustronnie i symetrycznie, bez związku z innymi stanami patologicznymi. Pojawiają się nagle, intensywniej na palcach i powierzchni dłoniowej ręki (po „stronie wewnętrznej” dłoni), a słabiej na powierzchni grzbietowej ręki („zewnętrznej”). Dłonie są zimne i wilgotne, a zabarwienie skóry może wahać się od bladego do zaróżowionego. W niektórych przypadkach może dochodzić do obrzęku palców.

Umów się na wizytę
Wypełnij poniższy formularz aby umówić się na wizytę w naszej klinice.
Wybierz miasto
WrocławWarszawa
Zadzwoń lub napisz!

W organizmie ludzkim znajduje się ok. 4 milionów gruczołów potowych, z czego 75% to gruczoły ekrynowe – obecne w całej skórze, ale szczególnie licznie występują w skórze dłoni i stóp.

Gruczoły potowe położone są w głębokich warstwach skóry właściwej lub w tkance podskórnej. Ujściem dla wytwarzanego przez nie potu są gruczoły na powierzchni naskórka. Istnieją 2 podstawowe typy gruczołów potowych: ekrynowe i apokrynowe.

Gruczoły o wydzielaniu ekrynowym to kanaliki, które biegną z tkanki podskórnej lub głębokich warstw skóry właściwej do naskórka. Obecne są w niemal całej skórze, ale rozłożone nierównomiernie: najwięcej znajduje się w skórze grubej dłoni i stóp (620 ± 120 na cm²). Gruczoły ekrynowe wydzielają bezbarwny pot, złożony w 99% z wody oraz odgrywają istotną rolę w procesach termoregulacyjnych i tworzeniu płaszcza hydrolipidowego na powierzchni skóry.

Pocenie „termiczne” wiąże się z temperaturą otoczenia (zachodzi w temp. pow. 32 st. C u osoby rozebranej lub pow. 25 st. C u osób ubranych lekko w stanie spoczynku). W procesie „pocenia psychicznego” kluczowe znaczenie mają czynniki emocjonalne, w jego przebiegu pot może wystąpić na dłoniach i – w odróżnieniu od pocenia termicznego – nie towarzyszy mu rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry.

Gruczoły potowe apokrynowe (wonne) wydzielają pot w reakcji na czynniki emocjonalne (gwałtowny wzrost poziomu adrenaliny) – zlokalizowane są głównie w skórze pach, okolic okołoodbytowych i warg sromowych większych. Ich pot jest obfity, bladożółty i lekko wonny – na jego ostateczny zapach wpływa przede wszystkim szybki rozkład przez florę bakteryjną skóry.

Czynniki determinujące

Etiologia nadpotliwości pierwotnej nie została w pełni wyjaśniona, ale wydaje się, że istnieje genetyczna predyspozycja do PH. Nawet w 65% przypadków stwierdza się dodatni wywiad rodzinny, a w badaniach populacji japońskiej zidentyfikowano rejon chromosomowy (14q11.2-q13) związany z nadmierną potliwością dłoni.

Proces wydzielania potu kontrolowany jest przez układ współczulny; najważniejszymi neurotransmiterami są acetylocholina i noradrenalina. Acetylocholina oddziałuje na gruczoły ekrynowe (w reakcji na bodźce termiczne), a noradrenalina wpływa na gruczoły apokrynowe i ekrynowe (w odpowiedzi na bodźce emocjonalne). Stymulowane adrenergicznie gruczoły apokrynowe nie biorą udziału w patogenezie nadpotliwości pierwotnej.

Wydzielanie potu wiąże się z pobudzeniem jądra nadwzrokowego (które znajduje się w przedniej części podwzgórza) oraz ze szlakiem złożonym z 3 neuronów, które przechodzą przez rdzeń kręgowy, opuszczają go i za pośrednictwem pnia współczulnego i nerwów obwodowych mogą dotrzeć do wszystkich gruczołów potowych.

Nadmierna potliwość pierwotna wynika prawdopodobnie z nadreaktywności (zwiększonej aktywności) układu współczulnego, gdzie acetylocholina jest transporterem między zakończeniami włókien nerwowych a gruczołami potowymi. Acetylocholina to pierwotny neurotransmiter stymulujący receptory nikotynowe włókien przedzwojowych, zazwojowych i receptory muskarynowe gruczołów potowych (a nadmierna stymulacja układu współczulnego przyczynia się do PH). Do zwiększonego wydzielania potu dochodzi w miejscach koncentracji gruczołów ekrynowych, np. w obrębie skóry dłoni. W badaniach pacjentów z PH nie wykazano zwiększonej liczby gruczołów potowych (w porównaniu do osób zdrowych). W badaniu histologicznym gruczołów potowych nie stwierdza się patologii – hipertrofii czy hiperplazji (przerostu/rozrostu). U pacjentów z nadpotliwością pierwotną wykazano jednak:

  • większą liczbę komórek nerwowych i receptorów acetylocholiny w zwojach współczulnych (w porównaniu z grupą osób zdrowych);
  • pogrubienie otoczki mielinowej aksonów neuronów zazwojowych).

Który zabieg wybrać?

Rozpoznanie nadpotliwości pierwotnej opiera się głównie na badaniu klinicznym: zebraniu wywiadu lekarskiego i badaniu fizykalnym. Główne kryteria diagnostyczne obejmują: widoczny pot i nadmierną, zlokalizowaną potliwość, która nie ma wyraźnej przyczyny, utrzymuje się co najmniej od 6 miesięcy oraz spełnione są ≥2 z poniższych kryteriów:

  • potliwość o charakterze dwustronnym i symetrycznym
  • częstotliwość: co najmniej jeden epizod tygodniowo
  • zaburzenie codziennej aktywności
  • początek objawów: przed 25. rokiem życia
  • dodatni wywiad rodzinny w kierunku PH
  • brak potu podczas snu.

Do metod pomiaru potliwości należy grawimetria: pacjent przytrzymuje gazik w dłoni (przed i po gazik ważony jest na wadze precyzyjnej – różnica pomiarów to masa wydzielanego potu w jednostce czasu). Wykonuje się również jakościowy test Minora z użyciem skrobi i jodyny (na skórę).

W terapii nadpotliwości pierwotnej zastosowanie mają zarówno metody nieinwazyjne, jak i inwazyjne. Duże znaczenie ma skrupulatne przestrzeganie zasad higieny. Potliwość o niedużym nasileniu można próbować leczyć miejscowo preparatami zawierającymi chlorek glinu lub zabiegami jonoforezy, w innych przypadkach metody te mogą okazać się niewystarczające.

Doustna leczenie lekami antycholinergicznymi, np. oksybutyniną lub glikopironium, może wykazywać skuteczność, jednak leczenie ogólne w przypadku zlokalizowanego „pocenia emocjonalnego” praktycznie ma niewielkie zastosowanie z powodu poważnych objawów niepożądanych leków antycholinergicznych, takich jak:

  • suchość w jamie ustnej,
  • zaburzenia ostrości wzroku,
  • problemy z oddawaniem moczu,
  • zawroty głowy,
  • tachykardia,
  • objawy ze strony przewodu pokarmowego.

Suchość w ustach (umiarkowana lub znaczna) jest najczęstszym skutkiem ubocznym oksybutyniny wykazywanym w badanach klinicznych, zgłaszanym przez 40% do 70% pacjentów. Objaw ten występuje zwykle na nieakceptowalnym poziomie i prowadzi do rezygnacji z tej metody leczenia.

Nadpotliwość, która nie reaguje na leczenie zachowawcze, może wymagać leczenia inwazyjnego. Leczenie chirurgiczne, np. sympatektomia (zabieg operacyjny wykonywany w znieczuleniu ogólnym, polegający na przerwaniu ciągłości włókien nerwowych), zarezerwowane jest dla najcięższych przypadków i po wyczerpaniu innych, mniej obciążających metod leczenia. Sympatektomia obarczona jest dużym ryzykiem powikłań i działań niepożądanych, m.in. poceniem kompensacyjnym („wyrównawczym” w innych rejonach ciała), poceniem smakowym i poceniem fantomowym, które mogą obniżać jakość życia pacjentów.

Do małoinwazyjnych i stosunkowo bezpiecznych metod leczenia nadpotliwości dłoni należą iniekcje toksyny botulinowej – aktualnie botox jest to najczęściej stosowana terapia nadmiernej potliwości, która daje bardzo dobre rezultaty. Leczenie nadpotliwości botoxem to zabieg, który należy powtarzać co 7/8–12 miesięcy.

Leczenie nadpotliwości botoksem - najważniejsze informacje 
Cena:od 1500 zł
Czas zabiegu:15-30 minut
Znieczulenie:maść znieczulająca (opcjonalnie)
Reakcja skóry:zaczerwienienie w miejscu iniekcji
Rekonwalescencja:brak
Czas utrzymywania się efektów:zwykle 6-12 miesięcy
Dostępność:Wrocław / Warszawa

Toksyna botulinowa blokuje uwalnianie acetylocholiny i innych neuroprzekaźników z pęcherzyków synaptycznych (zakończeń nerwowych). Uwalnianie acetylocholiny blokowane jest zarówno w połączeniach nerwowo-mięśniowych, jak i w zazwojowych włóknach współczulnych, które unerwiają gruczoły potowe (mówiąc w uproszczeniu, hamowane jest wydzielanie przez nie potu).

Toksynę botulinową wykorzystuje się m.in. w leczeniu nadpotliwości dłoni i pach. Zabieg polega na wykonywaniu wstrzyknięć śródskórnych cienką igłą w odległości 1,5–2 cm od siebie, podając w ten sposób 100–200 jednostek preparatu na jedną dłoń. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, najczęściej kremem EMLA.

Ostrzykiwanie botoksem trwa ok. kilkunastu minut. Po zabiegu zwykle można wrócić do zwyczajowej aktywności. Miejscowe zaczerwienienie i świąd skóry mogą utrzymywać się przez kilka dni. Toksyna zaczyna działać po ok. 3 dobach, na ostateczny efekt poczekać należy 7–14 dni.

Umów się na wizytę
Wypełnij poniższy formularz aby umówić się na wizytę w naszej klinice.
Wybierz miasto
WrocławWarszawa
Zadzwoń lub napisz!

Polecane zabiegi

wsparcie
Zostaw wiadomość. Odpowiemy tak szybko jak to możliwe.
Przepraszamy, obecnie jesteśmy niedostępni. Zostaw wiadomość, odpowiemy najszybciej jak to możliwe.
Przedstaw się *
Wiadomość *